تاریخچه صنعت بیمه در ایران و جهان

صنعت بیمه در ایران و جهان
Print

فارغ از اینکه تاریخ صنعت بیمه را چه قوم ، کشور یا ملتی آغاز کرده باشدف باید توجه کنیم که بیمه یک صنعت مبتنی بر حمایت و آینده نگری است و به رفع نیازهای امنیت ، تأمین آتیه و کاهش خطرات پیش روی بشر در زمانهای بعد کمک می کند.

صنعت بیمه در دوره باستان

بیمه براساس نوع دوستی و همکاری از دوران باستان به اشکال مختلف وجود داشته است، برخی افراد منابع مالی خود را برای کمک به کسانی که متحمل ضرر می شدند، به طور مشترک سرمایه گذاری می کردند، به طور نمونه هنگامي که گرگ گوسفندان کسي را مي دريد و او دچار دشواري مالي و معيشتي مي شد يا بر اثر بلایای طبیعی از بين مي رفت، ساير افراد قبيله به فرد يا خانواده زيان ديده کمک مي کردند.

ریشه کلمه بیمه را می توان در تمدن بابل یکی از تمدن های بین النهرین جستجو کرد. در آن دوران بازرگانان تشویق می شدند که به کاروان های تجاری وام های کوتاه مدت بدهند تا وقتی که کالا به سلامت به مقصد رسید پول خود را با سود پس بگیرند. این فعالیت مشابه یکی از قوانین حقوق دریایی است که در نظام نامه حمورابی (2100 سال قبل ازمیلاد) به رسمیت شناخته می شد.

این قانون، قراردادی به صورت رهن بود که صاحب کشتی در مقابل گرو گذاردن کشتی یا کرایه قابل دریافت کشتی، مبلغی دریافت می کرد.

از این روش فنیقی ها در تجارت دریایی خود از آن استفاده و بیمه را در آن لحاظ می کردند، بدین گونه که تاجران با وثيقه گرفتن کشتي و کالا، وامي با بهره زياد به دريانوردان و حمل و نقل کنندگان کالا مي دادند. شرط بازپرداخت اصل و بهره وام مذکور فروش کالاها و مراجعت کشتي از سفر بود و چنانچه کشتي در امواج دريا و طوفان غرق مي شد، وام دهنده حق مطالبه وام خود را نداشت و طلب او سوخت مي شد.

پیدایش صنعت بیمه مدرن در جهان

در ابتدای قرن هفدهم میلادی، بازرگانان و کشتی‌داران انگلیسی پیمانی را پایه‌گذاری کردند که می‌توان آن را اولین شکل بیمه دانست. آنها در کافه‌ای در لندن به نام «لویدز» گرد هم آمدند و با یکدیگر قرار گذاشتند تا در سود و زیان سفرهای دریایی با یکدیگر سهیم باشند. در حقیقت آنها شرکت بیمه لویدز را پایه‌گذاری کردند که امروز نیز به‌عنوان یکی از بزرگ‌ترین شرکت‌های فعال در صنعت بیمه شناخته می‌شود.

در سال ۱۶۶۶ میلادی پس از آتش‌سوزی بزرگ لندن، مسئولان و سرمایه‌داران شهر لندن در کافه لویدز گرد هم جمع شدند تا علت وقوع چنین حادثه‌ای را ریشه‌یابی کنند و مانع از تکرار آن در آینده شوند. یکی از راه‌هایی که مورد تصویب آنها قرار گرفت، تقسیم خسارت‌های سنگین بین تعداد زیادی از مردم بود. بدین ترتیب، بیمه آتش‌سوزی بعد از بیمه حمل‌ونقل دریایی به‌عنوان دومین رشته بیمه در جهان مدرن متولد شد.

نخستین رشته بیمه که وارد ایالات متحده آمریکا شد، بیمه آتش‌سوزی بود. شهرهای کوچک در این کشور خانه‌هایی از جنس چوب داشتند و تجهیزات اطفای حریق در این شهرها به اندازه کافی وجود نداشت.

نخستین شرکت بیمه در آمریکا، یک انجمن تعاونی بود که در سال ۱۷۳۵ میلادی در شهر چارلستون در ایالت فلوریدای جنوبی تاسیس شد، اما این شرکت ۶ سال بعد، در سال ۱۷۴۱ به‌دلیل بروز آتش‌سوزی بزرگ در چارلستون، ورشکسته شد.

در سال ۱۷۵۲ نیز شرکت بیمه دیگری با نام P.C.I.H.L.F با اقتباس از شرکت‌های بیمه اروپایی توسط بنجامین فرانکلین تاسیس شد که این شرکت نیز به‌دلیل فعالیت شرکت‌های رقیبی که پس از آن در آمریکا شروع به کار کردند، در سال ۱۷۷۰ به فعالیت خود خاتمه داد.

صنعت بیمه در ایران

بر اساس اسناد تاریخی در مورد سابقه بیمه در ایران می توان به نوعی بیمه باربری که در زمان شاه عباس صفوی مرسوم بوده اشاره داشت. بدین صورت که کاروان سرادار در نقش بیمه گر، کالاهای بازرگانان را در مقابل خطر سارقان و راهزنان در داخل و خارج شهر بیمه می کرده است.

شروع فعاليت های بيمه اي در ايران به سال 1289، با فعاليت دو مؤسسه روسي به نام هاي نادژدا و کافکاز مرکوري آغاز گردید. در سال 1304 نمایندگی شرکت انگلیسی بیمه آلیانس در ایران آغاز به کار کرد و متعاقب آن در سال 1308 یک شرکت بیمه دیگر انگلیسی به نام یورکشایر نمایندگی خود را در ایران افتتاح نمود.

در سال 1310 شمسی فردي ايراني به نام «دکتر الکساندر آقايان» که سابقه کار در شرکت بيمه روسي نادژدا را داشت؛ با پي بردن به اهميّت و ضرورت بيمه، به فکر تشکيل يک شرکت بيمه ايراني افتاد و اين فکر را با شادروان «علي اکبر داور» وزير وقت دارايي، در ميان نهاد. ايشان نيز قدم پيش گذاشت و موضوع را به مقام هاي بالا گزارش و بعد از پذیرش وارد فاز اجرائی شد.

در همین سال قانون و نظام نامه ثبت شرکت ها در ایران به تصویب رسید و متعاقب آن شرکت های بیمه خارجی بسیاری از جمله اینگستراخ، ایگل استار، رویال، ویکتوریا، ناسیونال سوئیس، فنیکس، اتحاد الوطنی و… اقدام به تأسیس شعبه یا نمایندگی در ایران نمودند.

و در نهایت در قانون بودجه سال 1314 تبصره اي گنجانده شد و دولت مبلغ دو ميليون تومان سرمايه براي تشکيل «شرکت سهامي بيمه ايران» در نظر گرفت. بدين ترتيب، براي نخستين بار در سال 1314 يک شرکت بيمه ايراني در مقابل 13 شرکت بيمه خارجي، که در آن زمان در ايران کار مي کردند، قد برافراشت. بيمه ايران در شرايطي رقابت آميز و دشوار براي رفع نيازمندي هاي بيمه اي کشور با نرخ مناسب و با نيت جلوگيري از خروج ارز از مملکت تشکيل شد.

 

این مطلب را با دوستان خود به اشتراک بگذارید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.