قوانین مالیاتی

قانون مالیات
Print

مالیات یک هزینه مالی اجباری یا نوعی خراج است که توسط یک سازمان دولتی به منظور تأمین هزینه‌های مختلف عمومی یا هزینه‌های دولت، به مالیات دهنده تحمیل می‌شود.

عدم موفقیت در پرداخت، فرار یا مقاومت در برابر پرداخت مالیات، می‌تواند طبق قانون مجازات هایی را برای اشخاص در پی داشته باشد. مالیات‌ها از مالیات‌های مستقیم یا غیرمستقیم تشکیل شده‌اند .

تاریخچه و کارکرد مالیات

اولین مالیات شناخته شده در تاریخ حدود سال‌های 2800 تا 3000سال قبل از میلاد در مصر باستان اخذ می شده است.

اما آنچه بصورت کلی می توان انتظار داشت این است که از زمانی که دولتها بصورتی باستانی یا مدرن شکل گرفته اند برای تأمین مخارج خود شکلهای متفاوتی از تأمین مالی را بکار می بردند که همه این روش ها، شکل هایی از مالیات ولی با عناوین و اهداف مختلف بوده است.

به عبارت دیگر، بیشتر کشورها برای تأمین مالی نیازهای عمومی، مشترک یا توافق شده ملی و کارکردهای دولت، دارای سیستم مالیاتی هستند. برخی کشورها سیستمی با نرخ ثابت مالیات بردرآمد دارند اما بیشتر کشورها سیستم مالیاتی پلکانی با درآمد دارند. اغلب کشورها بر درآمدهای شخصی و همچنین درآمد شرکت‌ها مالیات وضع می‌کنند. علاوه بر این موارد معمولاً در اکثر کشورها مالیات بر دارایی، مالیات بر ارث، مالیات بر املاک، مالیات هدیه، مالیات فروش، مالیات بر درآمد یا تعرفه نیز دریافت می‌شود.

از نظر اقتصادی، مالیات ثروت را از خانوارها یا صاحبان کسب وکارها به دولت منتقل می‌کند. دولت هم با توجه به سیاست های بودجه ای، حمایتی و یا توسعه ای خود، می‌تواند موجب رشد و رفاه اقتصادی و ویا حیف و میل منابع درآمدی حاصل از مالیات شود.

قوانین مالیاتی در ایران

بنا بر سوابق، ایران از قدیمی‌ترین کشورهایی است‌ که برای تامین مخارج عمومی، دست به وصول‌ مالیات زده است. به‌زعم برخی از تاریخ نویسان‌ عمر تاریخ مالیات در ایران به بیش از پنج هزار سال می‌رسد و وصول‌ مالیات به زمان سومریان برمی‌گردد.اما برای اولین‌ بار امور مالیات در زمان داریوش بزرگ هخامنشی‌ تنظیم و تعیین و ساتراپ یا بخش‌های امپراتوری‌ ملزم به پرداخت میزان معینی مالیات می‌شوند. در حالی که قبل از آن به‌ دریافت پیشکش‌ها و هدایا اکتفا می‌شد. از زمان سلوکیان به بعد نظام مالیاتی مختلط و شامل هر دو نوع مالیات‌های مستقیم و غیرمستقیم بود. مهم‌ترین مالیات‌های مستقیم‌ خراج؛ یعنی مالیات اراضی و پس از آن مالیات سرانه‌ بود.در این زمان هنوز هدایا گرفته و علاوه‌ بر آن مبالغی مالیات جنسی نیز دریافت می‌شد ولی‌ مالیات غیرمستقیم منحصر به حقوق گمرکی بود.

با آمدن اسلام به ایران منابع دریافت مالیات گسترش و تنوع بیشتری پیدا کرد. علاوه بر مالیات هایی که قبلا دریافت می شد، مالیات های همچون مالیات املاک و دارایی های جاری، مالیات زر آب خانه، کشتیرانی، معدن ها و همه ی صنعت کاران به شمار مالیات ها اضافه شد. هم چنین زکات و خمس از مالیات های اسلامی و شرعی اضافه شده بر مالیات های سابق بودند.

در دوره ی عباسیان به طبقه ها و افراد با توانایی مالی بالا و دارای درآمد بیشتر اهمیت بیشتری داده می شد. این در حالی بود که اکثریت مردم هم چنان موظف به پرداخت مالیات های گزاف و سنگینی بودند.

تصویب قانون مالیات در ایران

قانون بررسی و رسیدگی بر اساس مبادی علمی، نخستین قانون وابسته به مالیات بود که در سال 1325 قمری در مجلس اول وضع شد. با توجه به این قانون، نخست اطلاعات کامل زمین شامل اندازه و مساحت زمین الگو بردای می شدو نوع زمین، گونه های محصولات، درخت ها، مقدار سهم آب و همین طور بقیه ی مشخصه های آن ثبت می گردید.

قانون دومی که به تصویب مجلس رسید، مقررات مربوط به مالیات نمک بود و در سال 1288 هجری شمسی مورد تایید واقع شد.

قانون مالیات بر عوارض نیز در سال 1288 هجری شمسی تصویب شد.

قانون ارزیابی مجدد تریاک و مالیات پوست بره در سال 1289 هجری شمسی تصویب شد.

قانون روده نیز در سال 1289 به تصویب رسید.

قانون املاک اجاری در سال 1294 هجری شمسی تصویب شد.

قانون کتیرا نیز در 1301 هجری شمسی تصویب شد.

قانونی در 1304 هجری شمسی مصوب شد که می توان این قانون را شروع احیاء و تغییرات مالی کشور ایران دانست.

این قانون، قانون مالیات ملک های اربابی و همین طور مالیات دواب بود که البته مالیات دواب چند سال بعد لغو شد. این قانون تنها درآمدهای زمین های کشاورزی را شامل می شد و از بقیه ی مشاغل مالیاتی دریافت نمی شد.

بعد از آن مقررات و قانون های مختلف دیگری، قانون های جدید و همین طور مقررات تکمیل کننده قوانین گذشته تصویب شد.

مثلا، قانون مالیات بر درآمد با قید بهای افزایشی در سال 1309 هجری شمسی تصویب شد.

قانون مالیات بر ارث و میراث برای نخستین بار در 1316 شمسی به تصویب مجلس رسید.

قانون مالیات زمین های زراعی و قانون مالیات بر درآمد نیز 1328 شمسی تصویب شد.

قوانین و مقررات و اصلاحات دیگری نیز به قانون هایی که در بالا ذکر کردیم در دوره های زمانی گوناگون به تصویب رسید.

در عصر مشروطه فرصتی پیدا شد تا قوانین مالیاتی و مصوبه ها را بازبینی کنند و دستور ها و قوانین تازه ای در قوانین مالیاتی کشور جای داده شود. تا جایی که حتی قوانین مالیاتی وضع شده در 1345 هجری شمسی خیلی از ویژگی های قوانین عصر حاضر را داشت. برای مثال برای حقوق به دست آمده از سازمان ها و شرکت ها و کار های املاک اجاری مالیات هایی با بهای مشخص دریافت می شد، پرداخت مالیات بر ارث پا بر جا بود.

هم چنین با شیوه های مشخصی به شکایت های پرداخت کننده های مالیات پاسخ داده می شد. در این راستا تشکیلات بررسی و بازنگری و نرخ صعودی در مقررات مربوط به مالیات گنجانده شده بود.

اما مشکلی که وجود داشت این بود که قوانین گفته شده به شدت از هم گسیخته بود و هم چنین مقررات نظام و آداب آن با گرفتاری ها و مشکلات آن زمان هم خوانی نداشت.

بنابراین تصویب قانون های مالیاتی تازه که دارای انسجام باشد و همه ی مالیات های مستقیم را تضمین کند، مسلم و حتمی بود. سرانجام مکتوبات قانونی مورد نیاز در همان دولت در 1345/12/28 در 323 بند تصویب شد.این مصوبات در سال 1366 شمسی مجددا بررسی شد.

تغییر قوانین مالیاتی بعد از انقلاب اسلامی ایران

بعد از انقلاب و با توجه به نقصانی که در قوانین مالیاتی کشور وجود داشت و با توجه به اوضاع و احوال کشور تغییرات و قوانین بسیاری در مورد قانون مالیات های مستقیم و غیر مستقیم به تصویب رسید.

سال 1358 قانون مالیاتهای مستقیم مصوب اسفند ماه 1345 در دست بررسی قرار گرفت و بصورت لایحه ای قانونی توسط شورای انقلاب ارائه گردید.

بعد از آن در سال 1366 این قانون مورد اصلاح و تجدید نظر جامع قرار گرفت و به تصویب مجلس شورای اسلامی رسید که از ابتدای سال 1368 لازم الاجرا گردید.

ذکر این نکته الزامی است که با توجه به عدم ثبات در سیاست گذاری های اقتصادی و فقدان برنامه آینده نگر، زمینه اصلاحات و وضع قوانین متعدد جدید را فراهم نمود بطوریکه در سالهای 1357 تا 1366 بیش از 50 مورد اصلاح یا وضع مقررات جدید به تصویب مراجع ذیصلاح رسیده است.

مکتوبات تصحیح قانون مالیات های مستقیم که از 1376 تالیف آن شروع شده بود نیز در 27 بهمن 1380 با نام قانون اصلاح موادی تصویب شد و در 1381 به بعد به اجرا در آمد.

قانون مالیات های مستقیم

این مطلب را با دوستان خود به اشتراک بگذارید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.